फिशिंग म्हणजे बँक, डिलिव्हरी कंपनी, तुमचा नियोक्ता किंवा मित्र अशा तुमचा विश्वास असलेल्या कोणाकडून आल्याचे भासवणारा मेसेज, ज्यामुळे तुम्ही लिंकवर क्लिक करावे, फाइल उघडावी किंवा पासवर्ड द्यावा. तो ईमेल, टेक्स्ट मेसेज, मेसेजिंग अॅप्स आणि फोन कॉलद्वारे येतो. असे मेसेज अनेकदा खात्रीशीर वाटतात, पण त्यांच्यात काही सवयी समान असतात.
फिशिंग मेसेजला साधारणपणे काय हवे असते?
जवळजवळ प्रत्येक फिशिंग मेसेजला तीनपैकी एक गोष्ट हवी असते: तुम्ही पाठवणाऱ्याच्या ताब्यातील पेजवर साइन इन करावे, काहीतरी हानिकारक इन्स्टॉल करणारे अटॅचमेंट उघडावे किंवा बनावट समस्येमुळे पैसे अथवा माहिती पाठवावी. विनंतीभोवतीची गोष्ट बदलते, पण उद्देश तोच राहतो.
सामान्य गोष्टींमध्ये लॉक झालेले अकाउंट, चुकलेली डिलिव्हरी, न भरलेले बिल, अनपेक्षित रिफंड, बक्षीस किंवा अडचणीत असलेला आणि तातडीने मदत हवी असलेला नातेवाईक यांचा समावेश असतो. पासवर्ड, व्हेरिफिकेशन कोड, पेमेंट किंवा ओळखपत्राची प्रत मागणारा कोणताही मेसेज कृती करण्यापूर्वी पडताळून पाहिला पाहिजे.
फिशिंग मेसेज कोणत्या खुणांमुळे उघड होतो?
कोणतीही एक खूण मेसेज बनावट असल्याचे सिद्ध करत नाही, आणि चांगल्या बनावट मेसेजमध्ये त्या सर्व टाळल्या जाऊ शकतात. तरीही प्रत्येक वेळी या गोष्टी तपासणे योग्य आहे:
दबाव. मेसेज सांगतो की तुमच्याकडे काही तासच आहेत, तुमचे अकाउंट बंद होईल किंवा थांबल्यास काहीतरी वाईट घडेल.
जवळपास बरोबर पण चुकीचा प्रेषकाचा पत्ता, उदाहरणार्थ अक्षर बदललेले किंवा डोमेनमध्ये एक जादा शब्द.
दिसणारा मजकूर आणि प्रत्यक्ष गंतव्य जुळत नसलेली लिंक. संगणकावर तुम्ही त्यावर पॉइंटर नेऊ शकता आणि फोनवर पत्ता पाहण्यासाठी ती दाबून धरू शकता.
अनपेक्षित अटॅचमेंट, विशेषतः zip फाइल, तुम्ही न मागितलेले बिल किंवा मॅक्रो सुरू करायला सांगणारी फाइल.
गिफ्ट कार्ड, क्रिप्टोकरन्सी किंवा नव्या खात्यात बँक ट्रान्सफरद्वारे पैसे देण्याची विनंती.
क्लिक करण्यापूर्वी काय करावे?
थांबा आणि सावकाश व्हा. दबाव हे पाठवणाऱ्याचे साधन असते, त्यामुळे काही मिनिटे घेतल्याने त्याचा बराच फायदा नाहीसा होतो. उत्तर देऊ नका, मेसेजमधील नंबरवर कॉल करू नका आणि लिंक किंवा अटॅचमेंट उघडू नका.
त्यानंतर दावा तुमचा आधीपासून विश्वास असलेल्या मार्गाने तपासा. कंपनीचे अॅप उघडा किंवा तिचा पत्ता स्वतः ब्राउझरमध्ये टाइप करा आणि तुमच्या अकाउंटमध्ये तीच सूचना आहे का ते पाहा. तुमच्या कार्डवर किंवा कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइटवर छापलेल्या नंबरवर कॉल करा. मेसेज सहकारी किंवा नातेवाईकाकडून आल्यासारखा वाटत असेल, तर त्यांच्याशी वेगळ्या मार्गाने, उदाहरणार्थ फोन कॉलने, संपर्क साधा आणि त्यांनीच पाठवला का ते विचारा.
टेक्स्ट मेसेज आणि कॉल देखील फिशिंगचा भाग का आहेत?
फिशिंग फक्त ईमेलपुरते मर्यादित नाही. पार्सल, टोल किंवा बँक अलर्टबद्दलचे टेक्स्ट मेसेज सामान्य आहेत, तसेच आपण तुमच्या बँकेत किंवा सपोर्ट टीममध्ये काम करतो असे सांगणाऱ्या व्यक्तींचे कॉलही. कॉल करणारा तुमच्या स्क्रीनवरील नंबर जवळपास काहीही दिसेल असा करू शकतो, त्यामुळे दिसणारा नंबर काहीच सिद्ध करत नाही.
खरी बँक तुम्हाला पैसे “सुरक्षित खात्यात” हलवायला सांगत नाही, आणि खरा सपोर्ट तुमच्या फोनवर नुकताच आलेला कोड मागत नाही. कॉल करणाऱ्याने घाई निर्माण केली, तर कॉल कट करा आणि तुम्ही स्वतः शोधलेल्या नंबरवर परत कॉल करा. व्हॉइस मेसेज आणि मित्राच्या हॅक झालेल्या अकाउंटवरून पैसे मागणाऱ्या मेसेजनाही हेच लागू होते.
आधीच क्लिक केले किंवा पासवर्ड टाकला असेल तर?
हे काळजीपूर्वक वागणाऱ्या लोकांसोबतही घडते, आणि लवकर कृती केल्याने खरा फरक पडतो. या पायऱ्या क्रमाने करा:
समस्येपासून डिस्कनेक्ट व्हा. तुम्ही फाइल उघडली आणि तिने काहीतरी चालवले असे वाटत असेल, तर त्या डिव्हाइसवरील नेटवर्क कनेक्शन बंद करा आणि तपासणी होईपर्यंत बंद ठेवा.
संबंधित अकाउंटचा पासवर्ड बदला, शक्य असल्यास वेगळ्या डिव्हाइसवरून. तोच पासवर्ड इतरत्र वापरला असल्यास तेथेही बदला.
टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन सुरू करा, शक्यतो पासकी किंवा ऑथेंटिकेटर अॅपसह, आणि अकाउंट सेटिंग्जमधून इतर सेशनमधून साइन आउट करा.
कार्ड किंवा बँकिंग तपशील दिले असल्यास लगेच तुमच्या बँकेशी संपर्क साधा. कार्ड ब्लॉक करण्यास किंवा असामान्य हालचालींवर लक्ष ठेवण्यास सांगा.
तुम्ही न केलेले बदल शोधा, जसे की ईमेलमधील नवे फॉरवर्डिंग नियम, नवे रिकव्हरी पत्ते किंवा अनोळखी साइन-इन.
ज्या सेवेची नक्कल केली होती तिला मेसेजची तक्रार करा, आणि अकाउंटने तुमच्या नावाने मेसेज पाठवले असल्यास तुमच्या संपर्कांना कळवा.
फिशिंगचे नुकसान सुरुवातीपासूनच कमी कसे करता येईल?
प्रत्येक मेसेज तुमच्यापर्यंत येण्यापासून तुम्ही थांबवू शकत नाही, म्हणून एखादा आत शिरला तर नुकसान मर्यादित ठेवणे हे ध्येय आहे. प्रत्येक अकाउंटसाठी वेगळा पासवर्ड वापरा आणि ते पासवर्ड मॅनेजरमध्ये ठेवा; चुकीचा पत्ता असलेल्या साइटवर तो पासवर्ड भरत नाही, यामुळेही मदत होते. पासकी याहून पुढे जातात, कारण त्या बनावट पेजवर टाइप करताच येत नाहीत.
तुमचा फोन आणि अॅप्स अपडेट ठेवा, आणि अधिकृत स्टोअरबाहेरील अॅप्स व फाइल्सबाबत सावध राहा. एका चोरलेल्या पासवर्डने उघडता येणाऱ्या ठिकाणी काय ठेवले आहे ते मर्यादित करा. पासपोर्ट, कर कागदपत्रे किंवा करारांच्या प्रती तुमच्या ईमेल इनबॉक्समध्ये ठेवण्याची गरज नाही, जिथे एक यशस्वी फिशिंग मेसेज सर्वच उघड करू शकतो.
इथे Revault मदत करू शकते. ते फोटो, दस्तऐवज आणि फाइल्स तुमच्या डिव्हाइसवरील एनक्रिप्टेड व्हॉल्टमध्ये ठेवते, आणि फिशिंगला बळी पडू शकेल असे Revault अकाउंट नसते. यामुळे तुम्हाला बनावट मेसेज येणे थांबत नाही, पण तुमच्या सर्वात संवेदनशील फाइल्स इनबॉक्स आणि क्लाउड अकाउंटपासून दूर राहतात. कोणतेही साधन विवेकाची जागा घेत नाही, म्हणून तुमचे सर्वाधिक संरक्षण करणारी सवय साधी आहे: मेसेज काहीतरी तातडीचे मागतो तेव्हा आधी ते दुसऱ्या मार्गाने पडताळा.